Słownik Biblijny. Małżeństwo – Rodzina – Seksualność.

W Biblii jest ponad 500 wzmianek o dzieciach. Odnoszą się one do różnych okresów dzieciństwa. Mówi się o dzieciach nienarodzonych, o noworodkach, o niemowlętach odstawionych od piersi, o jeszcze nieobrzezanych.

Dziecko

W Biblii jest ponad 500 wzmianek o dzieciach. Odnoszą się one do różnych okresów dzieciństwa. Mówi się o dzieciach nienarodzonych, o noworodkach, o niemowlętach odstawionych od piersi, o jeszcze nieobrzezanych. W każdym przypadku dzieci były traktowane jako dar od Boga i przejaw Bożego błogosławieństwa dla rodziców. Dlatego też brak potomstwa uważano za nieszczęście. W hierarchii społecznej dziecko zajmowało najniższą pozycję. Zależała ona od jego wieku. Prawodawstwo wymienia w tym względzie następujące przedziały: od jednego miesiąca do pięciu lat; od pięciu do dwudziestu lat. Dokonuje też rozróżnienia według płci. Bardziej wartościowi są chłopcy niż dziewczynki, analogicznie do wartości mężczyzn w stosunku do kobiet (por. Kpł 27, 1-7).
Obowiązek wychowania córki aż do zamążpójścia spoczywał na matce. Wychowaniem chłopca od piątego roku życia zajmował się ojciec.
Jego obowiązkiem było nauczenie syna Prawa oraz zawodu. W wieku trzynastu lat chłopiec stawał się "synem Prawa".

Kpł27,1-7 Dalej Pan powiedział do Mojżesza: ,,Mów do Izraelitów i powiedz im: Jeżeli kto chce się uiścić ze ślubu, według twojej oceny dotyczącego jakiejś osoby wobec Pana, tak będziesz oceniał: jeżeli chodzi o mężczyznę w wieku od dwudziestu do sześćdziesięciu lat, to będzie on oceniony na pięćdziesiąt syklów srebra według wagi przybytku. Jeżeli chodzi o kobietę, to będzie ona oceniona na trzydzieści syklów. Jeżeli chodzi o młodzież w wieku od pięciu do dwudziestu lat, to chłopiec będzie oceniony na dwadzieścia syklów, a dziewczyna na dziesięć syklów. Jeżeli chodzi o dzieci w wieku od jednego miesiąca do pięciu lat, to chłopiec będzie oceniony na pięć syklów srebra, a dziewczynka na trzy sykle srebra. Jeżeli chodzi o ludzi starszych w wieku od sześćdziesięciu lat wzwyż, to mężczyzna będzie oceniony na piętnaście syklów, a kobieta na dziesięć syklów".

Ciąża

Początek ciąży Biblia nie mówi wprost, czy zwiastunem zajścia w ciążę było ustanie miesiączki. Można jedynie przypuszczać, że to zjawisko było znane.
Kobieta rodząc kilkoro dzieci, sama mogła łatwo to zjawisko zaobserwować. Teksty biblijne nie mówią na ten temat wprost. Istnieją jednak fragmenty, na podstawie których można ustalić pewne fakty.
Batszeba w krótkim czasie po współżyciu z Dawidem informuje go o tym, że spodziewa się dziecka (por. 2 Sm 11, 5). Dawid podejmuje działania mające na celu ukrycie swego grzechu. Sprowadza Uriasza i czyni wiele zabiegów, aby skłonić go do współżycia z Batszebą. Na podstawie postępowania Dawida można wyciągnąć wniosek, że ciąża Batszeby była bardzo wczesna i niemożliwa do rozpoznania przez jej męża w sposób fizyczny. Dawid natomiast namawiając Uriasza do spędzenia nocy z Batszebą, spodziewał się, że Uriasz uzna poczęte już dziecko za swoje (por. 2 Sm 11,6-13).
W podobnym czasie, to znaczy po upływie trzech miesięcy od momentu współżycia, Tamar informuje swojego teścia o tym, że spodziewa się dziecka (por. Rdz 38, 24 nn.). Można więc z całą pewnością stwierdzić, że rozpoznanie ciąży następowało dużo wcześniej, niż kobieta mogłaby to stwierdzić w sposób namacalny, np. po powiększaniu się brzucha czy ruchach dziecka.
Czas trwania ciąży Sara urodziła syna rok po zapowiedzi, jaką otrzymała od Boga (por. Rdz 17, 21). Podobna obietnica zawiera się w 2 Krl 4, 16.17. Teksty te nie odnoszą się wprost do czasu trwania ciąży, ale stanowią swego rodzaju świadectwo realności składanych kobietom obietnic. Tekstem bezpośrednio mówiącym o czasie trwania ciąży są słowa matki Machabeuszów (por. 2 Mch 7, 27). Mówi ona o noszeniu swego syna w łonie przez dziewięć miesięcy. Kolejnym tekstem określającym długość trwania ciąży jest Mdr 7, 2. Jest w nim mowa o kształtowaniu się ciała dziecka w łonie matki przez okres dziesięciu miesięcy.
Podobne informacje co do czasu trwania ciąży zawiera Nowy Testament w Lk 1,26.36.56.57. Łukasz z właściwą sobie precyzją starał się przekazać chronologię wydarzeń związanych z narodzinami Jezusa.
W tym celu, jako wyznacznikiem czasu posłużył się ciążą św. Elżbiety.
Początek ciąży Elżbiety nie mógł być odczytany na podstawie zmian fizjologicznych jej organizmu, ponieważ była ona w podeszłym wieku (por. Lk 1, 7) i można domniemywać, że podobnie jak Sara nie miała "przypadłości kobiecej". Punktem odniesienia w ustalaniu czasu trwania ciąży było zwiastowanie Zachariaszowi. W szóstym miesiącu od poczęcia Jana Maryja przeżyła swoje zwiastowanie (por. Lk 1,26) i po tym wydarzeniu udała się do Elżbiety (por. Lk 1, 39-41). W domu Zachariasza przebywała trzy miesiące (por. Lk 1,56). Po tym czasie nastąpiło rozwiązanie i Elżbieta urodziła swego syna Jana (por. Lk 1, 57). Podsumowując - teksty Łukasza mówią o dziewięciomiesięcznym czasie trwania ciąży. Dane talmudyczne określają czas trwania ciąży na 271-273 dni.
Współczesna medycyna podaje, że średni czas trwania ciąży wynosi 280 dni. Poród czasowy występuje między 39 a 42 tygodniem ciąży. Zestawienie tych danych z przytoczonymi tekstami biblijnymi, mówiącymi o dziewięcio- i dziesięciomiesięcznym czasie trwania ciąży pozwala stwierdzić, że rzeczywista długość okresu ciąży była w czasach biblijnych powszechnie znana. Potwierdzają to teksty mówiące o spodziewaniu się nadejścia porodu: brzemienna jest bliska porodu (1 Sm 4, 19); dojrzały dzieci do swoich narodzin (Iz 37,3); czas nadszedł, a dziecko nie chce opuścić łona matki (Oz 13, 13).
Biblia nie mówi, skąd tę wiedzę zaczerpnięto. Można przypuszczać, że pochodzi ona z czasów przedbibilijnych. Bardzo obszerną wiedzę dotyczącą ginekologii i położnictwa posiadali Egipcjanie. Według nich ciąża trwała 10 miesięcy.

Poronienie

kartach Biblii wielokrotnie spotykamy się ze zjawiskiem poronienia.
Dotyczyło ono zarówno ludzi, jak i zwierząt. W oparciu o informacje zawarte w tych tekstach zauważa się, że ludzie czasów biblijnych rozróżniali poronienia samoistne od poronienia spowodowanego czynnikami zewnętrznymi. Do nich zaliczano uderzenie kobiety brzemiennej (por. Wj 21, 22) oraz silne przeżycie emocjonalne (por. 1 Sm 4, 19). W tekstach biblijnych nie podaje się, w którym miesiącu ciąży dochodziło do poronienia. Trudno określić, czy mowa jest o poronieniu w dzisiejszym tego słowa rozumieniu (współczesna medycyna uważa za poronienie wydalenie płodu do 22 tygodnia ciąży), czy też o śmierci dziecka w trakcie porodu. Z całą pewnością możemy powiedzieć, że teksty opisujące, jakim przemianom uległ płód (np. zgnilizna), zanim się narodził, mówią o poronieniu. Natomiast wzmianki o płodach, które nie widziały światła, mogą być kojarzone ze śmiercią dziecka w czasie porodu. Teksty biblijne nie pozwalają na jednoznaczne rozstrzygnięcie tej kwestii.
Poronienie postrzegane było jako przykre doświadczenie, napawające odrazą (por. Hi 10, 18; 21, 10). Poroniony płód był symbolem ludzkiego nieszczęścia, ponieważ przyszedł jako nicość i odchodzi w mroku, a imię jego zakryte jest mrokiem; i nawet słońca nie widział, i nie wie niczego (Koh 6, 4-5; por. Hi 3, 18; Ps 58, 9; Oz 9, 14). Obumierał w łonie matki i ono stawało się jego grobem (por. Jr 20, 17). Był na wpół zgnity, gdy wychodził z łona kobiety i porównywany do rozpływającego się na drodze ślimaka (por. Lb 12, 12; Ps 58, 9). Kojarzony był z tym, co nieczyste, czego Izraelicie nie wolno dotykać (por. Kpł 11, 29). Święty Paweł chcąc podkreślić gwałtowny i nie przynoszący mu chwały sposób jego nawrócenia, określa siebie mianem poronionego płodu (1 Kor 15, 8). Użyte przez niego greckie słowo EKtpW~a występuje również w Septuagincie (por. Hi 3, 16; Koh 6,3) i oznacza "poroniony płód" (niezdolny do życia).
Życzenie poronienia było przekleństwem (por. Lb 5, 21). Brak poronień wśród ludzi (por. Wj 23,26) i zwierząt (por. Rdz 31,38) odczytywany był jako przejaw życzliwości i błogosławieństwa Boga. W Biblii nie ma wzmianek mówiących o świadomym działaniu w celu wywołania poronienia - aborcji. Przemawiałoby to za stwierdzeniem, że aborcja nie była zjawiskiem powszechnym w środowisku biblijnym. Zjawisko to jednak znane było w świecie starożytnym. Talmud zezwalał na rozkawałkowanie płodu, gdy jego narodziny niosły niebezpieczeństwo dla życia matki. Uznawał on zasadę, że umrzeć powinien ten, który zagraża życiu innego człowieka. W przysiędze Hipokratesa znalazł się zakaz podawania brzemiennym środka poronnego.
Brak w Biblii wzmianek na temat ochrony ciąży przed poronieniem.
Takie praktyki stosowane były w starożytnym Egipcie. W tym celu kobiety stosowały tampony, węzły, przepaski i zatyczki. Wszystkie te zabiegi sprowadzały się do zamknięcia pochwy, aby w ten sposób uniemożliwić wypadnięcie płodu.

Rdz 23, 25-26 Będziecie oddawać cześć Panu, Bogu waszemu, gdyż pobłogosławił twój chleb i twoją wodę. Oddalę od ciebie wszelką chorobę. Żadna kobieta w twoim kraju nie będzie miała przedwczesnego porodu i żadna nie będzie bezdzietna. Liczbę dni twojego życia uczynię pełną.

Koh 6, 3-5 Gdyby ktoś zrodził nawet stu synów i żył wiele lat, i dni jego lat się pomnożyły, lecz dusza jego nie nasyciła się dobrem i nawet pogrzebu by nie miał - powiadam: Szczęśliwszy od niego nieżywy płód, bo przyszedł jako nicość i odchodzi w mroku, a imię jego mrokiem zakryte; i nawet słońca nie widział, i nie wie niczego; on większy ma spokój niż tamten.

O książce  (od wydawcy)

Przekazany do rąk Czytelnika Słownik to opracowane - w porządku alfabetycznym - biblijne rozumienie zagadnień wchodzących w zakres seksuologii oraz dziedzin jej pokrewnych. Jego autor, kompetentny polski znawca tego, co można nazwać "seksuologią biblijną", przybliża właściwą jej problematykę w sposób wnikliwy a równocześnie z całym szacunkiem dla Słowa Bożego i godności człowieka.
Korzystając ze Słownika, można nie tylko poszerzyć swoją wiedzę na temat autentycznego przekazu biblijnego, lecz - co również jest niezmiernie ważne - można nauczyć się jak należy mówić o sprawach bardzo intymnych, aby w miejsce paraliżującego tabu nie pojawiło się ordynarne obnażanie i poniżenie godności ludzkiej.
Ten aspekt, a także przekazana w Słowniku wiedza, dotycząca różnych nauk o człowieku, sprawiają, że omawiane dzieło będzie służyć jako doskonała pomoc zarówno w osobistym zgłębianiu tej problematyki, jak też w akademickim kształceniu w zakresie pedagogiki i wielu innych dziedzin wiedzy.
ks. prof. dr hab. Tomasz Jelonek